الفيض الكاشاني
348
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
و نيز مىفرمود : « پروردگارا دو چشم گريان روزى من كن كه با ريختن اشك شفا يابند پيش از آن كه اشكها خون و دندانها آتشى افروخته شوند . » « 33 » و نيز : « خداوند هفت كس را در روزى كه سايهاى جز سايهء او نيست در زير سايهء خود قرار مىدهد و از آنان مردى را كه ذكر كرد كه خدا را در خلوت ياد كند و اشكش جارى شود . » « 34 » از حنظله روايت شد كه گفته است : نزد پيامبر خدا ( ص ) بوديم و آن حضرت موعظهاى كرد كه دلهاى ما نرم و اشك از چشمانمان جارى شد و خود را بازشناختيم . چون پيش خانوادهام بازگشتم و زنم نزديك من آمد و ميان ما از دنيا سخن رفت آنچه را كه نزد پيامبر خدا ( ص ) بر آن بوديم فراموش كردم و در دنيا درافتاديم . سپس آنچه را كه در آن بودم به يادم آمد و به خود گفتم كه منافق شدم تا آن جا كه خوف و رقّتى كه داشتم از من زايل شده است . از خانه بيرون آمدم و فرياد زدم كه حنظله منافق شده است . پس بر پيامبر خدا ( ص ) وارد شدم و گفتم : حنظله منافق گرديده است ، فرمود : « هرگز چنين نيست . » عرض كردم : اى پيامبر خدا ! ما در خدمت تو بوديم ، ما را موعظهاى فرمودى كه دلهاى ما ترسان شد و اشك از چشمانمان فرو ريخت و خود را باز شناختيم ، چون نزد خانوادهء خود بازگشتيم به سخن دنيا پرداختيم و آنچه را كه در نزد تو بر آن بوديم فراموش كرديم . فرمود : « اى حنظله اگر شما هميشه بر آن حال باشيد فرشتگان در راهها و در بسترهايتان با شما مصافحه مىكنند ، ليكن اى حنظله ساعتى پس از ساعتى بر آن بايد بود . » « 35 » بنابراين آنچه در فضيلت رجا ، گريه ، تقوا ، ورع و علم و نكوهش ايمنى از مكر خدا وارد شده همه دليل بر فضيلت خوف مىباشند ، زيرا همهء اينها به آن تعلّق دارد چه از راه سبب و يا مسبّب .
--> ( 33 ) الكبير طبرانى در الدّعاء ، الحلية ابو نعيم از حديث ابن عمر به سند حسن ، حسين مروزى در تعليقات خود بر كتاب الزّهد و الرقائق ابن مبارك از روايت سالم بن عبد اللّه به طور مرسل ( المغنى ) مىگويم : ابن عساكر نيز آن را روايت كرده و در آن آمده است كه « . . . دل را با ريختن اشك از ترس تو شفا دهند » ، الجامع الصغير . ( 34 ) حديثى مورد اتّفاق است از ابى هريره و پيش از اين ذكر شده است . ( 35 ) صحيح مسلم به طور مختصر ؛ مسند طيالسى به شمارهء 1345 ؛ اسد الغابه 2 / 58 نظير آن تحت عنوان « حنظلة بن ربيع تميم » .